Na powitanie były dynie, halloweenowe. Potem od popkultury było przejście do najważniejszych spraw w życiu człowieka.

W ciemnej sali Centrum Wielokulturowego przy płonącym cmentarnym zniczu i świecach Agnieszka Caban, w oryginalnym romskim stroju, opowiadała zgromadzonym dzieciakom z warszawskich podstawówek o zwyczajach związanych z pochówkiem, które obowiązują wśród romskiej mniejszości etnicznej w Polsce. 
Agnieszka Caban jest Romką i jak mało kto zna się na tych obyczajach i tradycjach, ponieważ prowadzi prace badawcze na ten temat w związku ze swoim przewodem doktorskim.
W jej prezentacji zawarte były fotografie współczesne i stare, pokazujące bogactwo nagrobków, a także ich specyficzny charakter. Romowie umieszczają na płytach nagrobnych zdjęcia zmarłych w dużych proporcjach i w radosnym nastroju. Dzieci były bardzo ciekawe, dlaczego tak się dzieje. Okazało się, że całkiem niedawno wielu Romów było analfabetami i nie potrafiło przeczytać napisu na grobie, a dzięki takim wyraźnym fotografiom wszyscy mogli doskonale rozpoznać pochowaną osobę. 
Tradycja spożywania posiłków, picia alkoholu i palenia papierosów przy grobie wzbudziła prawdziwe zdumienie wśród młodych uczestników. Romowie zwyczajowo zostawiają papieros na grobie. Jedna z uczestniczek stwierdziła nawet, że to niezdrowo... 
Najważniejszy w tym romskim spotkaniu był aspekt duchowy i sposób przeżywania śmierci przez rodzinę. Romowie są bardzo rodzinni, to też ogromnie przeżywają śmierć osób bliskich, do trumny wkładają to co dana osoba lubiła za życia najbardziej, a to kapelusz, a to wędkę, fartuch. Jedna pani włożyła mężowi butelkę Coca Coli, bo ją za życia uwielbiał. 
Nie obyło się bez pytań na temat stereotypów w związku z Romami. Padały pytania śmiałe, a czasem śmieszne. Sama Agnieszka Caban mówi o sobie „Cyganka”, chlubi się swoimi korzeniami i na co dzień propaguje ginącą tradycję romską. Na warsztaty przywiozła z sobą wieniec nagrobny w kolorach flagi romskiej z wplecionym symbolicznym kołem od wozu taborowego, który jest elementem godła społeczności romskiej.

Kultura islamu to kolejny rozdział naszych zaduszkowych spotkań z tradycjami różnych kultur. Dzięki wprowadzeniu przez Adę i Samira Saadi w obyczaje, historię i korzenie islamu, dzieciakom łatwiej było zrozumieć wymiar duchowy tradycji pochówkowych w krajach, w których ta religia obowiązuje.
W czasie tego niezwykle wartościowego spotkania prowadzący uporządkowali wiedzę na temat islamu. Dzieci dowiedziały się co to jest meczet, kto to jest imam i gdzie jest Mekka. Okazało się, że uczniowie z klas V i IV mają sporą wiedzę na ten temat i zadawali bardzo konkretne pytania.  Islamskie tradycje pogrzebowe są zupełnie odmienne od chrześcijańskich, nie ma kwiatów, zniczy na grobach, są tylko małe otworki wykute w płytach nagrobnych, w które wlewa się wodę dla ptaków, pełniących symbole duszy ludzkiej. Wszystkie groby skierowane są w stronę Mekki. No i nie ma trumien. Ciała zmarłych okrywane są całunem. 
Ada i Samir pokazali uczestnikom film przedstawiający uroczystości pogrzebowe, w których zwyczajowo biorą udział tylko mężczyźni. Na koniec spotkań Samir na prośbę dzieci czytał fragmenty Koranu w języku arabskim. 

W kulturę Afryki wprowadził dzieci Mamadou Diouf, rodowity Senegalczyk. W bardzo ciekawej prezentacji pokazał zwyczaje pogrzebowe z Mali, Senegalu i Madagaskaru. Afryka jest ogromnym kontynentem, toteż Mamadou Diouf skupił się na przedstawieniu obyczajów pochówkowych w tych trzech wybranych krajach, wcześniej wprowadzając uczestników w zwyczaje i religię Afryki Zachodniej. 
Największe zainteresowanie dzieci wzbudziły tańce i maski Dogonów, które w trakcie rytualnego tańca łączą dwa światy, ten na ziemi z tym duchowym. Zwyczaj powtórnego pochówku na Madagaskarze szokował na początku uczestników. Ale przecież jest on dobrze znany również w Polsce, było tak ze szczątkami Kopernika czy z sercem Chopina. Dzieci z ogromnym zainteresowaniem oglądały film poświęcony temu obyczajowi. Najwięcej radości wzbudziły klipy z muzyką i tańcem młodych afrykańskich artystów, które Mamadou dla frajdy zebranych puszczał na końcu swoich warsztatów. 

„Halloween 2016, czyli wielokulturowe zaduszki” to projekt bardzo ważny. Wabi młodych uczestników popularnymi symbolami popkultury, by wprowadzić ich w głęboką refleksję i podnieść poziom wiedzy na temat kultur na stałe obecnych w życiu we współczesnej Polsce, która staje się krajem multikulturowym, otwartym na jedność w różnorodności.

A ponad wszystkim nasuwa się refleksja, że mimo ogromnej rozmaitości wierzeń i tradycji żegnania zmarłych, niezależnie od miejsca, smutek i tęsknota tych, co pozostają, są zawsze takie same.

WIELOKULTUROWE ZADUSZKI

Za nami dwa dni warsztatów pod tytułem Halloween 2016, czyli wielokulturowe spotkania z duchami. W gościnnym Centrum Wielokulturowym w Warszawie odbyły się zajęcia dla dzieci z ostatnich klas szkoły podstawowej poświęcone wierzeniom w różnych kulturach związanym z życiem pozagrobowym. Dzieci z dużym zainteresowaniem słuchały opowieści zaproszonych przez nas prowadzących.

Agnieszka Caban przybliżyła dzieciom zwyczaje związane z pogrzebem oraz stosunkiem do zmarłych w kulturze romskiej. Romowie są chrześcijanami, ale mają własne zwyczaje związane z pochówkiem, dekoracją grobów, odwiedzaniem cmentarzy.

Polsko-tunezyjskie małżeństwo, Ada i Samir Saadi, opowiadało o religii islamskiej i zwyczajach związanych z pogrzebem i pochówkiem, z wiarą w życie pozagrobowe w tej kulturze. Ich prezentacja dostarczyła odbiorcom rzetelnej wiedzy o islamie.

Mamadou Diouf mówił o zwyczajach w różnych krajach Afryki. Przybliżył słuchaczom świat duchów, rolę masek w kontaktach z duchami przodków, które opiekują się ludźmi na ziemi w wierzeniach mieszkańców Senegalu i Mali. Mamadou przedstawił również zupełnie odmienne zwyczaje związane z pogrzebem na Madagaskarze, które dla nas Europejczyków mogą wydawać się niecodzienne. Dzieci z wielkim zainteresowaniem słuchały opowieści o pochówku i powtórnym odgrzebywaniu i chowaniu kości.

Zajęcia odbywały się w dwóch salach, w których przygotowane były specjalne dekoracje zaprojektowane przez Małgorzatę Brus. Nadchodzących gości witały akcenty halloweenowe, były lampiony z wydrążonych dyń. A później elementy sztuki afrykańskiej i napisy po arabsku na temat islamu i Allaha. Natomiast w drugiej sali były dekoracje nawiązujące do atmosfery jesiennego romskiego cmentarza oświetlonego światłem świec i zniczy.

Ponad 200 dzieci aktywnie uczestniczyło w zajęciach, zadawało pytania. Widać było, że temat je zainteresował i być może po naszych warsztatach nie będą postrzegały czasu przełomu października i listopada tylko w kontekście zwykłej wizyty na cmentarzu albo halloweenowej zabawy. Może zastanowią się głębiej nad sensem życia, przemijaniem i różnorodnością kulturową na świecie i w naszym kraju.

Warsztaty zostały zrealizowane dzięki dofinansowaniu przez m. st. Warszawa. Dziękujemy za gościnę i pomoc Centrum Wielokulturowemu przy ul. Jagiellońskiej 54.

Zapraszamy na innowacyjne wydarzenie edukacyjne, które odwołuje się do potrzeby wychowania wielokulturowego i ma na celu zapoznanie dzieci z warszawskich szkół z wierzeniami, tradycjami, obrzędowością związaną z życiem pozagrobowym  w różnych kulturach, których przedstawiciele mieszkają w Warszawie.

Zagadnienie edukacji wielokulturowej jest pilnym zadaniem wychowawczym. Warszawa staje się społecznością wielokulturową. Przybywający tu imigranci wtapiają się ze swymi tradycjami

i kulturą w naszą rzeczywistość. Ignorancja i nieznajomość kultur i zwyczajów przybyłych tu osób powodują postawy nietolerancji, zamknięcia, lekceważenia i pogardy, które objawiają się także wśród dzieci, jeśli nie wyniosły wzorców otwartości z domów.

Tylko solidna edukacja wielokulturowa, oparta na osobistym i bezpośrednim kontakcie z innymi kulturami i ich przedstawicielami może zmieniać takie postawy i kształtować młode pokolenie warszawiaków otwartych i wrażliwych na inne kultury i tradycje.

Temu ma służyć nasz projekt, odwołujący się z jednej strony do obecnego w popkulturze Halloweenu, popularnego wśród dzieci i młodzieży, a z drugiej do głębokich refleksji na temat przemijania, odchodzenia i radzenia sobie ze stratą najbliższych w różnych kulturach. Halloween jest tylko wabikiem, pretekstem, by przejść w świat głębokich wartości.

Zapraszamy dzieci z ostatnich klas warszawskich szkół podstawowych do wzięcia udziału

w naszych zajęciach, które odbędą się  24 i 25 października w Centrum Wielokulturowym

przy ul. Jagiellońskiej 52.

W ramach wydarzenia odbędą się 3 barwne prezentacje poświęcone wierzeniom w życie pozagrobowe prowadzone przez przedstawicieli mniejszości kulturowych:

- kultura afrykańska – Mamadou Diouf z Senegalu

- kultura arabska – Adriana Palińska-Saadi i Samir Saadi z Tunezji

- kultura romska – Agnieszka Caban.

Prezentacje są bogato ilustrowane muzycznie i graficznie, przekazują solidną wiedzę i zachęcają do refleksji nad najpoważniejszymi sprawami.

Udział w zajęciach jest bezpłatny.

Projekt współfinansuje m.st. Warszawa.

Organizator: Fundacja „Dom Kultury”

Zgłoszenia przyjmujemy pod numerem: 608 852 830